Μιλώντας σήμερα για φασισμό αναφερόμαστε στο καθεστώς, το ολοκληρωτικό αυτό καθεστώς διακυβέρνησης που θέτει το έθνος, που βασίζεται σε κριτήρια βιολογικά και ιστορικά κατ’ αποκλειστικότητα, υπεράνω κάθε άλλης αξίας. Πρόκειται για μια πολιτική ιδεολογία  φυλετική, εθνικιστική και αυταρχική που πλέον κάθε άλλο παρά αρεστή φαίνεται να είναι από μια ευρεία πλειοψηφία των ανθρώπων. Πώς έφτασε όμως ο φασισμός, μέσα από τους Γερμανούς ναζιστές να φτάσει λίγα βήματα πριν την κατάκτηση του κόσμου, εφόσον είναι τόσο μισητός; Πού γεννήθηκε και πώς γιγαντώθηκε;

Από αρχαιοτάτων χρόνων, με τις πρώτες κοινωνίες υπήρξαν φυλές, οι οποίες μεταξύ τους είχαν πάντοτε διαφορές, οι οποίες με τη σειρά τους λύνονταν συνήθως με μάχη -κι ελάχιστες φορές με διπλωματία. Ο φόβος για το «Άλλο», το ξένο οδηγεί τους ανθρώπους στην πεποίθηση πως κάθε τι διαφορετικό από τον ίδιο είναι επικίνδυνο και πρέπει να εξουδετερωθεί. Ακόμα και τότε όμως, ακόμα κι όταν οι λαοί σφάζονταν μεταξύ τους και ανθρώπινο αίμα έλουζε τη γη σ’ όλο τον πλανήτη, κανένας δεν είχε θέσει το ζήτημα ενός έθνους τόσο ενωμένου, και σίγουρα όχι ανώτερου με βάση γενετικών κριτηρίων.  Ο ρατσισμός υπήρχε, αυτή  η «φοβία» για το διαφορετικό υπήρχε, η έννοια όμως και η συστηματοποιημένη φασιστική ιδεολογία γεννήθηκε και αναπτύχθηκε πολύ αργότερα.

Ο φασισμός είναι σχεδόν 100 χρόνων. Συγκεκριμένα, τον Μάρτιο του 1919- μετά τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου- ένας σχετικά άγνωστος τότε πολιτικός ονόματι Μπενίτο Μουσολίνι μίλησε μπροστά σε ένα μικρό κοινό από υποστηρικτές του, χωρίς ακόμα να υπάρχει δόγμα ή να προσδιορίζει κάποιο συγκεκριμένο πρόγραμμα. Αυτή ήταν η στιγμή που ο φασισμός γεννήθηκε- ως κίνημα αλλά κι ως ορολογία στο πολιτικό λεξιλόγιο. Σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια ο φασισμός είχε αποκτήσει μεγάλη δύναμη και ο Μουσολίνι ήταν πρωθυπουργός μιας από τις μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης, της Ιταλίας, που είχε υπογράψει για ειρήνη ύστερα από τον Α’ Π.Π. Μέσα σε πραγματικά μικρό χρονικό διάστημα ο φασισμός έγινε αιγίδα των ακραίων ιδεολογιών κατά τον 20ο αιώνα.

Φανταστείτε, σε πλαίσιο κοινωνιών που έχουν βγει από πόλεμο, αυτή την ιδιαίτερα έξυπνη και πετυχημένη (όπως φάνηκε) πολιτική φόρμουλα: Να αγαπάς την πατρίδα σου. Να αγαπάς πρώτα την πατρίδα σου. Να αγαπάς την πατρίδα σου περισσότερο από άλλους. Να αγαπάς την πατρίδα σου περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον. Να πιστεύεις ότι η πατρίδα σου είναι υπεράνω οπουδήποτε άλλου. Να μισείς, να σιχαίνεσαι τους πιθανούς εχθρούς αυτής της πατρίδας. Και να είσαι έτοιμος, προετοιμασμένος, ταγμένος στο να δράσεις σε υπεράσπιση όσων θεωρείς εθνικό χρέος- ανεξάρτητα των πολιτικών, νομικών ή ηθικών εμποδίων που μπορεί να υπάρξουν στο δρόμο σου.

Ο φασισμός κινήθηκε γρήγορα στην Ευρώπη. Όχι μόνο στην Ιταλία και την Γερμανία, αλλά και σε άλλες χώρες όπως η Ρουμανία και η Ουγγαρία- που μεταξύ άλλων υπήρξαν υπεύθυνες για την «τελική λύση» του Ολοκαυτώματος.

Μετά το 1945 ο κόσμος πίστεψε ότι ο φασισμός είχε νικηθεί, μια για πάντα. Σίγουρα, η δημοκρατία θα δοκιμαζόταν πολλές φορές- όμως τίποτα όμοιο του φασισμού δεν θα μπορούσε να επιστρέψει. Είχε κάνει τον κύκλο του. Έτσι πίστευαν. Ο σπουδαίος Ιταλός Ουμπέρτο Έκο, μίλησε για ένα είδος φασισμού που δεν ανταποκρίνεται σε καμία συγκεκριμένη ιστορική περίοδο και καμία χώρα. Για εκείνον αυτό το είδος φασισμού υπάρχει συνέχεια, παντού ακόμα και στις μέρες μας. Οι ακραίες ιδέες του: θεοποίηση του έθνους κι αντίστοιχα δαιμονοποίηση των εχθρών αυτού  και αυτή η ιδέα ότι η βία είναι δικαιολογημένη όταν χρησιμοποιείται για λόγους υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων, όλες αυτές οι ιδέες δεν πέθαναν το 1945. Περιμένει, την επόμενη φορά που κάποιος τρελός πολιτικός θα εμφανιστεί και ο Ουμπέρτο Έκο μας υπενθυμίζει ότι θα μπορούσε να έρθει με την πιο αθώα αμφίεση. Είναι δική μας υποχρέωση να διακρίνουμε τα χαρακτηριστικά από μακριά και να σηκώσουμε το δάχτυλο, να αντισταθούμε κάθε μέσα σε κάθε σημείο του κόσμου.

Γι’ αυτό την επόμενη φορά που κάποιος θα μιλήσει για την πατρίδα, με λίγο περισσότερη από την απαραίτητη θέρμη, την επόμενη φορά που κάποιος κοντινός σου άνθρωπος θεωρήσει εχθρούς τους ξένους -είτε αυτοί είναι μετανάστες, είτε πρόσφυγες είτε τουρίστες- αντίδρασε. Αντίδρασε και να θυμάσαι ότι ο φασισμός δεν πέθανε το 1945. Υπάρχει ακόμα και ελοχεύει, περιμένει και σε περιόδους κρίσης βρίσκει τον τρόπο και τρυπώνει στα μυαλά των ανθρώπων.  Γιατί ο «φόβος» για το διαφορετικό υπήρχε ανέκαθεν και θα υπάρχει ες αεί. Το θέμα είναι να τον καταπολεμήσουμε με θέληση για γνωριμία και αποδοχή για κάθε τι μας διαφοροποιεί κι όχι με θωράκιση των εαυτών μας με την δημιουργία μιας ουτοπικής «ελίτ» που ξέρει μονάχα να σκοτώνει.


₦ικήτα

Photo by: Panagiotis Vikatos


 

 

 

 

 

©Νικήτα, Topicαπ 8/11/18
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: