Γνωρίζοντας, με μια γρήγορη ματιά, τον Καρτέσιο. | Σαν Σήμερα

Όσο κι αν σε πονάει το χέρι που πριν λίγο έσπασες, αν αθροίσεις τις γωνίες ενός τριγώνου θα έχεις πάντοτε 180 μοίρες.

Όσο κι αν μεγαλώσεις, γεράσεις, το δέρμα σου έχει ζαρώσει, τα δόντια σου πέσουν και η πλάτη σου καμπουριάσει 2 και 2 θα κάνουν πάντα 4.

Αυτά είναι δύο εύκολα παραδείγματα για να καταλάβει κανείς τον απόλυτο διαχωρισμό σώματος και ψυχής από έναν από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους που γέννησε ο 17ος αιώνας. Ο λόγος για τον ορθολογιστή φιλόσοφο René Descartes ή αλλιώς γνωστό με το εξελληνισμένο όνομα Καρτέσιος (ορθολογισμός: η πεποίθηση ότι η λογική είναι η αφετηρία της γνώσης). Γεννημένος στις 31 Μαρτίου πριν από 453 χρόνια, το 1596, ο Καρτέσιος πέρασε όλη του τη ζωή ταξιδεύοντας στην Ευρώπη με στόχο να κατανοήσει τη φύση του ανθρώπου και του σύμπαντος. Θεωρείται ο ιδρυτής της φιλοσοφίας των νεότερων χρόνων.

Στο παρακάτω απόσπασμα από το αυτοβιογραφικό και φιλοσοφικό βιβλίο του «Discourse on the Method of Rightly Conducting One’s Reason and of Seeking Truth in The Sciences», ο Καρτέσιος παρουσιάζει συνοπτικά την αντίληψη του περί αμφιβολίας, σκέψης και διευρυμένης εμπειρίας.

«Αρκετό καιρό πριν εγκατέλειψα τη μελέτη των γραμμάτων με στόχο να αναζητήσω τη γνώση που υπάρχει μέσα μου ή στο μεγάλο βιβλίο του κόσμου. Πέρασα τα χρόνια της νιότης μου ταξιδεύοντας, επισκεπτόμουν δικαστήρια και στρατόπεδα, συναναστρεφόμενος με ανθρώπους διαφορετικών ιδιοσυγκρασιών και βαθμίδων, συλλέγοντας ποικίλες εμπειρίες, δοκιμάζοντας τον εαυτό μου σε καταστάσεις που η τύχη με βοήθησε και σε όλες τις περιπτώσεις σε ό,τι κι αν συνάντησα το αντιμετώπισα έτσι ώστε να κερδίσω κάτι από αυτό.» (σ.9)

Στο παραπάνω βιβλίο διατύπωσε για πρώτη φορά η γνωστή φράση “Cogito Ergo Sum” – “Σκέπτομαι άρα υπάρχω”. Η φράση αυτή αποτελεί απάντηση σε ένα ερώτημα που απασχολούσε τους φιλοσόφους αρκετά έως τότε: Πώς μπορώ να καταλάβω αν όντως αυτό που ζω είναι πραγματικό ή αν είναι ένα όνειρο, μια παραπλάνηση. Ο Καρτέσιος ισχυρίζεται ότι οι αισθήσεις μας είναι τελείως παραπλανητικές, ωστόσο από τη στιγμή που συλλογίζεσαι κατά πόσο αυτό που ζεις είναι αλήθεια ή ψέματα, υπάρχεις. Όσο σκέφτεσαι, υπάρχεις.

Πεπεισμένος ότι δεν υπάρχει σίγουρη γνώση και υποκινούμενος από την αβεβαιότητα και την αμφιβολία του αληθινού φιλόσοφου, στόχος του είναι να δείξει τον τρόπο που η σκέψη μπορεί να απαντήσει σε μεγάλα ερωτήματα (Ποιο είναι το νόημα της ζωής; Τι είναι αγάπη;). Πιο συγκεκριμένα υποστηρίζει πως για να δώσουμε απάντηση σε ερωτήματα που μας απασχολούν πρέπει να τα διαμελίσουμε σε πολλά μικρότερα ερωτήματα . Η μέθοδος αυτή ονομάστηκε «Η μέθοδος της αμφιβολίας» (Method of Doubts). Για να περιγράψει αυτή του τη μέθοδο παρομοιάζει ένα φιλοσοφικό ερώτημα με ένα μεγάλο βαρέλι με μήλα τα οποία τα μισά είναι φρέσκα και ζουμερά ενώ τα υπόλοιπα σάπια και χαλασμένα. Ο φιλόσοφος, λοιπόν, οφείλει για να βρει ποια είναι τα φρέσκα και ποια τα σάπια να αδειάσει όλο το βαρέλι και προσεκτικά να ασχοληθεί με κάθε μήλο ξεχωριστά, ώστε να βάλει ξανά μέσα μόνο τα φρέσκα .

Τέλος, ο Καρτέσιος ασχολείται με τα πάθη που αποπροσανατολίζουν τους ανθρώπους. Πιο συγκεκριμένα, σε αντίθεση με του παλαιότερους στωικούς φιλοσόφους, οι οποίοι θεωρούσαν τα πάθη αδυναμία και  τα “απαγόρευαν”, ο Καρτέσιος υποστηρίζει ότι ο κάθε άνθρωπος, ακόμα και ο πιο αδύναμος, μπορεί να ελέγξει τα πάθη του και να τα χρησιμοποιήσει υπέρ του.


ℇstella


 

 

 

 

 

©Estella, Topicαπ 31/3/19
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s